Môn học: Dâu tằm-ong mật   

1. Tên môn học: Dâu tằm-ong mật      

2. Số đơn vị học trình: 3 ĐVHT ( 45 tiết ).

3. Trình độ:

4. Phân bổ thời gian:

- Lý thuyết: 35 tiết

- Thực tập: 10 tiết

5. Điều kiện tiên quyết:

- Cần có phòng thực tập, vườn dâu, nhà nuôi tằm, 10 đàn ong.

- Đánh giá kết quả học tập:

- Mỗi học phần có 1 bài tiểu luận kết quả thực tập.

- Điểm thực tập là điểm BQ của 2 bài thực tập / 2 cần đạt yêu cầu trở lên

- Một bài kiêm tra lý thuyết kết thúc môn học là điểm kết quả học tập môn học.

6. Mục tiêu của học phần: - Trang bị cho sinh viên những kiên thức cơ bản sinh thái học tằm-ong mật; những kiến thức chủ yếu về kỹ thuật trồng dâu, nuôi tằm và nuôi ong mật để sinh viên có thể vận dụng thực hành trong sản xuất

7. Mô tả vắn tắt nội dung học phần:

8. Nhiệm vụ của sinh viên:

9. Tài liệu học tập:

- TS. Đỗ Thị Châm, Hà Văn Phúc. Cây dâu. Nxb Nông nghiệp 1996.

- TS. Đỗ Thị Châm, Hà Văn Phúc.Kỹ thuật nuôi tằm. Nxb Nông nghiệp 1996.

- TS. Nguyễn Văn Long. Giống và sản xuất trứng giống tằm dâu. Nxb Nông nghiệp 1996.

- ThS. Nguyễn Huy Trí. Bệnh ký sinh hại tằm.Nxb Giáo dục & Đào tạo 1997.

- TS. Trần Đức Hà. Kỹ thuật nuôi ong nội địa ở Việt nam. Nxb Nông nghiệp 1996.

- Eva crane. Con ong và nghề nuôi ong : khoa học, th­ực tiễn và các nguồn tài lực trên thế giới. Nxb Nông nghiệp. 1993.

- Sâu bệnh hại ong mật. Nxb Nông nghiệp 1993.

- TS. Phùng Hữu Chính. Một số bệnh hại ấu trùng ong nội A. Cerana. Nxb Nông nghiệp 1990.

10. Tiêu chuẩn đánh giá sinh viên:

11. Thang điểm:

12. Nội dung chi tiết học phần:

Học phần I: Dâu tằm 

Chương 1: Cây dâu - Kỹ thuật trồng và chăm sóc dâu  (TS: 8 tiết; LT: 6 tiết, TT:2 tiết)

1.1. Đặc điểm hình thái của cây dâu.

1.2. Sinh trưởng và phát triển của cây dâu

                        1.2.1. Chu kỳ sinh trưởng hàng năm của cây dâu.

                        1.2.2. Các mối tương quan trong sinh trưởng của cây dâu.

1.3. Kỹ thuật nhân giống dâu.

1.4. Kỹ thuật trồng dâu.

                        1.4.1. Chọn đất và làm đất.

                        1.4.2. Kỹ thuật trồng dâu: Thời vụ trồng, chuẩn bị cây giống và hom giống, mật độ trồng và kỹ thuật trồng.

1.5. Chăm sóc và thu hái lá dâu.

                        1.5.1. Bón phân.

                        1.5.2. Cày đất và làm cỏ trong vườn dâu

                        1.5.3. Tưới và tiêu nước cho dâu.

                        1.5.4. Đốn dâu.

                        1.5.5. Một số sâu bệnh hại dâu và phương pháp phòng trừ.

                        1.5. 6. Phương pháp thu hoạch và bảo quản lá dâu.

Chương 2: Đặc điểm sinh vật học và sinh thái học tằm dâu                    (TS: 3  tiết; LT: 2 tiết, TT:1 tiết)

2.1. Đặc điểm hình thái các pha phát dục của tằm dâu

2.2. Một số đặc điểm sinh vật học của tằm dâu.

                        2.2.1. Vòng đời tằm dâu

                        2.2.2. Một số đặc điểm sinh vật học của tằm dâu: Hệ tính và tính ngủ,

                                ngủ và biến thái, tằm chín, quá trình nhả tơ.

2.3. Sinh thái học tằm dâu (ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái đến quá trình sinh

       trưởng, phát dục của tằm dâu)

                        2.3.1. Nhiệt độ

                        2.3.2. ẩm độ

                        2.3.3. ánh sáng

2.3.4. Không khí

Chương 3:  Kỹ thuật nuôi tằm                     (TS: 7 tiết; LT: 5 tiết, TT:2 tiết)

3.1. Vệ sinh sát trùng nhà cửa và dụng cụ nuôi tằm

3.2. Kỹ thuật ấp trứng tằm

3.3. Kỹ thuật băng tằm

3.4. Kỹ thuật cho tằm ăn

3.5. Mật độ nuôi tằm, thay phân và san tằm.

3.6. Chăm sóc tằm khi tằm ngủ.

3.7. Kỹ thuật cho tằm lên né và thu kén

                        3.7.1. Lên né

                        3.7.2. Bảo quản né và sấy né, trở lửa

                        3.7.3. Thu hoạch kén.

Chương 4: Bệnh và côn trùng  hại tằm dâu              (TS: 4  tiết; LT: 3  tiết, TT:1  tiết)

4.1. Bệnh gai hại tằm và phương pháp phòng trừ.

4.2. Bệnh bủng và phương pháp phòng trừ.

4.3. Bệnh vi khuẩn và phương pháp phòng trừ.

4.4. Bệnh nấm cứng trắng (bệnh vôi) và phương pháp phòng trừ.

4.5. Ruồi ký sinh tằm và phương pháp phòng trừ .

Chương 5: Kỹ thuật nhân giống tằm dâu                     (TS: 3 tiết; LT: 3 tiết, TT: 0 tiết)

5.1. Kỹ thuật sản xuất trứng giống tằm

                        5.1.1. Kiểm tra và tuyển chọn kén giống

                        5.1.2. Bảo quản kén giống.

                        5.1.3 Phân biệt đực cái

                        5.1.4. Điều chỉnh cặp lai

                        5.1.5. Điều tiết ngài vũ hoá, cho ngài giao phối và đẻ trứng

          5.1.6. Thu trứng.

          5.1.7. Kiểm tra ngài mẹ.

5.2. Kỹ thuật bảo quản trứng giống.

5.3. Xử lý trứng nở nhân tạo.

Phần II :  Nuôi ong mật                        

 Chương 1 .  Sinh học ong mật           ( TS: 5 tiết, LT: 4 tiết, TT: 1 tiết )

1.1   Phân loại ong mật.

1.2   Các loaì ong mật trên thế giới và ở Việt nam.

1.3   Đặc điểm sinh học ong mật.

1.3.1.   Thành phần đàn ong.

1.3.2.   Sự điều hoà hoạt động đàn ong bằng pheromon.

1.3.3.   Đời sống ong thợ.

1.3.4.   Đời sống ong chúa.

1.3.5.   Đời sống ong đực.

1.3.6.   Cấu truc tổ ong và hoạt động xây tổ của ong.

Chương 2 : Cây nguồn mật phấn.             ( TS: 2 tiết, LT: 2 tiết, TT: o tiết ).

2.1. Vai trò của cây nguồn mật, phấn với ong.

2.2. Các loaị cây nguồn mật phấn ở Việt nam.

2.3. Phương pháp xác định số đàn ong nuôi trong một vùng.

Chương 3: Kỹ thuật nuôi ,tạo chúa chia đàn và chọn giống ong.     ( TS: 9 tiết, LT: 7tiết,  TTt:  2tiết ).

3.1. Kỹ thuật nuôi ong.

                 3.1.1. Chọn điểm đặt ong và cách bố trí đàn ong trong trại

                 3.1.2. Phương pháp kiểm tra đàn ong.

                 3.1.3. Phương pháp điều chỉnh đàn ong.

                 3.1.4. Phương pháp cho ong ăn nhân tạo.

                 3.1.5. Ong ăn c­ớp và biện pháp phòng chống.

                 3.1.6. Ong thợ đẻ trứng và biện pháp phòng chống.

                 3.1.7. Ong bốc bay và biện pháp phòng chống.

                 3.1.8. .Di chuyển ong đi khai thác mật

                 3.1.9. .Quản lý ong tr­ớc vụ mật.

                 3.1.10. Quản lý ong trong vụ mật và khai thác sản phẩm.

                 3.1.11. Kỹ thuật cho ong xây tầng.

3.2. Kỹ thuật tạo chúa nhân tạo.

3.2.1.   Các yếu tố ảnh h­ởng đến chất l­ợng ong chúa.

3.2.2.   Các Phương pháp tạo chúa nhân tạo.

3.3 . Phương pháp chia đàn ong.

3.4. Phương pháp chọn giống ong.

Chương 4 :  Sâu bệnh và kẻ thù haị ong.                 ( TS: 4, LT: 3 Tiết, TT: 1 tiết )

4.1. Bệnh thối ấu trùng ong.

                   4.1.1. Bệnh thối ấu trùng châu Âu.

                   4.1.2. Bệnh thối ấu trùng túi.

4.2. Bệnh Nosema.

4.3. Bệnh ngộ độc.

                   4.3.1. Ngộ độc do thuốc bảo vệ thực vật.

                   4.3.2. Ngộ độc do mật, phấn hoa độc.

4.4. Ve ký sinh hại ong.

                   4.4.1. Ký sinh Varroa jacobsoni.

                   4.4.2. Ký sinh Tropilaelap clarea.

4.5.  Sâu ăn sáp hại ong.

4.6 .  Một số địch hại khác.

Người biên soạn: PGS.TS. Nguyễn Văn Long